Ajax سرواژه «Asynchronous JavaScript And XML»   مجموعه‌ای از استانداردهای وب و زبان‌های پردازه‌نویسی (Scripting) است که به کمک آن می‌توان برنامه‌هایی مبتنی بر وب تولید کرد که به آسانی با کاربران تعامل داشته باشند. با استفاده از این روش‌ها و استانداردها و با کمک انتقال تکه‌های کوچک داده و اطلاعات از سرور، صفحات وب از حالت منفعل خارج می‌شوند و واکنش‌هایی مناسب با رویدادها انجام می‌دهند.

Ajax فناوری جدیدی است كه به كمك آن می‌توان اینترفیس یك برنامه تحت وب را طوری ساخت كه وقتی كاربر روی دكمه یا لینكی كلیك می‌كند، كلیه عملیات ارسال اطلاعات و دریافت نتایج در پشت صحنه انجام ‌شود و فقط آن قسمت از اینترفیس كه قرار است اطلاعات جدید را به نمایش درآورد تغییر ‌كند بدون اینكه تمام صفحه از نو بارگذاری شود.

حتماً در بخش پست الکترونیک Gmail و Yahoomail دیده‌اید که با تایپ حروف اول نام دوستانتان نام چند نفر از آنها از پایگاه داده‌ها فراخوانی شده و به شما نمایش داده می‌‌شود، این کار بدون اینکه صفحه بارگذاری مجدد گردد انجام می‌‌شود. به زبان ساده‌تر،Ajax فناوری‌ای ست که در آن با بار شدن یک صفحه، امکان فراخوانی برنامه‌های سمت سرور بدون بارگذاری و لود مجدد صفحه وجود دارد. برنامه‌های Ajax راهی برای ساخت برنامه‌هایی تعاملی در وب فراهم کرده‌اند.

مزایای Ajax
طی سال‌های اخیر صنعت نرم‌افزار در عرصه وب به سوی تولید سیستم‌هایی حركت كرده‌است كه هرچه بیشتر مستقل از نوع سیستم‌عامل و مرورگری باشد كه كاربر استفاده می‌كند.
 
نگاهی به سیر تحولات مربوط به زبان‌های برنامه‌نویسی وب مانند ASP و PHP از یك‌سو و كاهش اقبال برنامه‌نویسان به فناوری‌هایی همچون ActiveX و Java Applet در سمت كلاینت از سوی دیگر، از دلایل مهم توجه دنیای نرم‌افزار به فناوری Ajax است.

این دستاورد برخلاف فناوری‌هایی مانند Macromedia Flash نیازمند نصب هیچ نرم‌افزار الحاقی و اضافی روی مرورگر نیست و همین حالا بستر لازم برای پیاده‌سازی َAjax روی میلیون‌ها سایت و مرورگر وب وجود دارد. در این میان، اتكای Ajax بر فناوری  XMLاز اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا XML ماهیتا یك فناوری باز است كه انعطاف‌پذیری زیادی دارد و هم‌اكنون در مقیاس گسترده‌ای در نرم‌افزارهای تحت وب، از سیستم‌های تجارت‌الكترونیك گرفته تا نرم‌افزارهای مدیریت محتوای سایت‌های وب و فناوری‌هایی همچون وب‌سرویس، ‌RSS و حتی پادكستینگ مورد استفاده قرار می‌گیرد. ظهور Ajax نشان می‌دهد كه فناوری XML هنوز قابلیت‌های كشف‌نشده‌‌ای دارد كه همچنان بكر مانده‌اند و می‌توانند منشا تحولات بزرگ در سیستم‌های اطلاعاتی و ارتباطی باشند.

در همین ارتباط، رویكرد Ajax  به سمت فناوری وب‌سرویس قابل توجه است. از آنجا كه ‌Ajax تا حد زیادی به معماری XMLHttpRequest وابسته است، این قابلیت را دارد كه فرامین ارسال و دریافت اطلاعات را نه فقط از طریق سایت اصلی نمایش‌ دهنده یك صفحه وب، بلكه از طریق سایت‌های دیگری كه احتمالا اطلاعات خود را بر بستر وب سرویس و ‌XML قرار داده‌اند نیز دریافت كند. بنابراین Ajax بالقوه یك فناوری سازگار با وب سرویس نیز هست.

مزیت مهم دیگر Ajax بهره‌گیری آن از استاندارد CSS است.

استانداردی كه به تنهایی منشا تحولات دیگری در زمینه اینترفیس نرم‌افزارهای وب است و در آینده بسیار نزدیك به وجه غالب صفحه‌آرایی و اینترفیس سایت‌های وب تبدیل خواهد شد. توجه َAjax به CSS نشان می‌دهد كه این فناوری همزمان با به‌كارگیری جاوا اسكریپت و ‌XML برای مدیریت داده‌ها، از استاندارد پیشرفته‌ای برای اینترفیس وب استفاده می‌كند و می‌توان حقیقتا آن را یك فناوری مرتبط با اینترفیس ( و نه فقط تعامل میان كلاینت و سرور) تلقی كرد.